Pozytek.gov.pl - Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Departament Ekonomii Społecznej i Pożytku Publicznego

  • Zmień rozmiar czcionki
  • Drukuj

Instrumenty współpracy

Zapraszamy do zapoznania się ze szczegółowymi opisami instrumentów wsparcia w publikacjach opracowanych w ramach projektu (PUBLIKACJE), a także z dokumentacją dot. ich stosowania (PRODUKTY).


Powierzanie i wspieranie realizacji zadań publicznych
Na podstawie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie samorząd może zlecić organizacji pozarządowej realizację zadania publicznego w formie powierzenia lub wsparcia wykonania zadania. W ramach powierzenia JST powinno zagwarantować NGO całość środków na realizację przedsięwzięcia. Zdecydowanie preferowaną przez JST formułą kontraktowania jest jednak wspieranie realizacji zadania publicznego, gdzie wkład własny jest obligatoryjny. Powierzenie lub wspieranie następuje na podstawie umowy zawartej z organizacją pozarządową, która została wyłoniona przez samorząd na podstawie otwartego konkursu ofert. Zawiera się z nią umowę określającą zasady realizacji projektu oraz zobowiązującą JST do przekazania dotacji na realizację zadania. Umowa może być wieloletnia.
Podstawa prawna: art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Regranting
Organizacja pozarządowa, która wygrała otwarty konkurs ofert i realizuje zadanie publiczne na zlecenie JST może podzlecić wykonywanie niektórych zadań innym organizacjom. Rozwiązanie to jest określane właśnie jako regranting. Wybierając organizacje, którym podzleca się wykonanie określonych zadań, operator „dużego grantu” ma obowiązek zapewnienia uczciwej konkurencji i jawności. Odpowiedzialność przed organem administracji publicznej za prawidłową realizację zadania publicznego ponosi podmiot, któremu ten organ zlecił zadanie, nie zaś organizacje, którym organizacja wykonująca zadanie przekazała środki w ramach regrantingu.
Podstawa prawna: art. 16 ust. 7 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Małe granty
Formuła małych grantów to uproszczony model zlecenia realizacji zadań publicznych organizacji pozarządowej. Podstawowa różnica w stosunku do podstawowej procedury kontraktowania realizacji zadań publicznych polega na odstąpieniu od konkursowego trybu przyznawania dotacji oraz wprowadzeniu limitu kwotowego grantu (10 000 zł) oraz czasowego realizacji zadań (nie dłużej niż 90 dni). Ponadto przyznanie małego grantu jest dopuszczalne tylko na wniosek organizacji pozarządowej – nie jest możliwe z inicjatywy własnej organu administracji samorządowej. Wysokość środków przyznawanych w ramach małych grantów przez dany samorząd nie może przekroczyć 20% dotacji planowanych w roku budżetowym na realizację zadań publicznych przez organizacje pozarządowe.
Podstawa prawna: art. 19a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Inicjatywa lokalna
Inicjatywa lokalna polega na realizacji określonych zadań na wniosek grupy mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego (przeważnie gminy) i z ich udziałem. Mieszkańcy za pośrednictwem organizacji pozarządowej lub bezpośrednio mogą zwrócić się do władz lokalnych o realizację określonego zadania publicznego, np. remontu dróg, chodników, placów zabaw, parków czy innych przestrzeni publicznych. Inicjatywa lokalna może dotyczyć również działań edukacyjnych, kulturalnych, sportowych czy nakierowanych na ochronę przyrody lub ochronę porządku i bezpieczeństwa publicznego. Inicjatywa lokalna jest innowacyjnym narzędziem odzwierciedlającym zarazem koncepcję współzarządzania (governance), ponieważ wyraźnie akcentuje potrzebę współdziałania między administracją a społeczeństwem obywatelskim, a także „wymieszanie” zasobów publicznych i prywatnych w celu realizacji zbiorowych potrzeb.
Podstawa prawna: art. 19b-19h ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Budżet partycypacyjny
Budżet partycypacyjny to mechanizm (albo proces), poprzez który obywatele decydują bądź biorą udział w decydowaniu o przeznaczeniu całości lub części środków publicznych. Udział w procesie tworzenia budżetu może być swoistą „szkołą obywatelską”, ponieważ realne włączenie obywateli w procesy decyzyjne pozwala im lepiej zrozumieć przysługujące im prawa, ale także ciążące na nich obowiązki oraz obowiązki, jakie władza ma wobec nich. Ponadto obywatele zdobywają umiejętność negocjowania między sobą, a także z władzą najważniejszych celów polityki publicznej i środków finansowych, które mają być przeznaczone na ich realizację. Partycypacja zwiększa również przejrzystość rządzenia. Dzięki bezpośredniemu udziałowi w procesie decyzyjnym obywatele uzyskują szerszy dostęp do informacji na temat działań władzy publicznej .Po raz pierwszy ten model procedury budżetu wprowadzono na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych poprzedniego stulecia w brazylijskim mieście Porto Alegre. Następnie upowszechnił się w skali globalnej, a w ostatnich latach staje się coraz popularniejszy również w Polsce.

Umowa partnerstwa
W zakresie określonym przez instytucję zarządzającą, mogą być tworzone partnerstwa przez podmioty wnoszące do projektu zasoby ludzkie, organizacyjne, techniczne lub finansowe, realizujące wspólnie projekt zwany projektem partnerskim, na warunkach określonych w porozumieniu lub umowie partnerskiej. Celem zawieranych umów partnerstwa jest realizacja projektów finansowanych z programów operacyjnych. Instytucja umów partnerskich określa ramy prawne dla realizacji projektów wykorzystujących potencjał partnerów, dając jednocześnie możliwość angażowania członków społeczności lokalnych. W długookresowej perspektywie sprzyja szerszej integracji organów administracji z sektorem pozarządowym. Ograniczeniem swobody decyzji stron jest obowiązek wyboru przez podmiot publiczny partnera w trybie otwartego naboru z zachowaniem zasady przejrzystości i równego traktowania podmiotów.
Podstawa prawna: art. 5 ust. 2 pkt. 7 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, art. 28a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Pożyczki, poręczenia, gwarancje
Jednostki samorządu terytorialnego mogą udzielać pożyczek, gwarancji i poręczeń organizacjom pozarządowym oraz podmiotom zrównanym w prawach z organizacjami pozarządowymi na realizację zadań w sferze pożytku publicznego, na zasadach określonych w ustawach o samorządzie gminnym, powiatowym i województwa, ustawie o finansach publicznych oraz kodeksie cywilnym. Umowę pożyczki oraz umowę poręczenia definiują przepisy kodeksu cywilnego. Z uwagi na brak cywilistycznej regulacji umowy gwarancji, w praktyce JST korzystają z regulacji umowy gwarancji określonej w prawie bankowym. Procedura udzielania pożyczek i poręczeń wymaga podjęcia uchwały przez organ stanowiący JST określający ich maksymalną wysokość w danym roku budżetowym oraz zawarcia umowy pożyczki lub poręczenia przez organ wykonawczy JST. Odmiennie, w wobec braku analogicznej regulacji ustawowej, udzielenie gwarancji przez organ wykonawczy JST nie wymaga wcześniejszej chwały organu stanowiącego. Udzielenie pożyczki, poręczenia i gwarancji winno być związane z realizacją zadań publicznych w zakresie kompetencji JST.
Podstawa prawna: art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Dotacja inwestycyjna
Podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań. Wobec braku definicji legalnej pojęcia „celu publicznego” w literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż realizację celów publicznych należy kojarzyć przede wszystkim z działaniami mającymi na celu zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej. Wyklucza to możliwość udzielenia dotacji inwestycyjnej w związku z realizującą celów zaspakajających interesy jednostkowe. W orzecznictwie sądowym uznano za niedopuszczalne finansowanie w drodze dotacji inwestycyjnej m.in. remontów sal katechetycznych w budynkach parafialnych, remontów budynków wspólnot mieszkaniowych, czy realizacji inwestycji na cele sportu profesjonalnego. Omawiana instytucja prawna stwarza jednostkom samorządu terytorialnego możliwość przekazania w formie dotacji celowej wsparcia finansowego w związku z realizacją zadań tej jednostki, w tym dofinansowania inwestycji realizowanych przez organizacje pozarządowe oraz podmioty zrównane z nimi w prawach.
Podstawa prawna: 221 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Partnerstwo publiczno-prywatne
W ramach umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym partner prywatny zobowiązuje się do realizacji przedsięwzięcia za wynagrodzeniem oraz poniesienia w całości albo w części wydatków na jego realizację lub poniesienia ich przez osobę trzecią, a podmiot publiczny zobowiązuje się do współdziałania w osiągnięciu celu przedsięwzięcia, w szczególności poprzez wniesienie wkładu własnego. Przedmiotem partnerstwa publiczno-prywatnego jest wspólna realizacja przedsięwzięcia oparta na podziale zadań i ryzyk pomiędzy podmiotem publicznym i partnerem prywatnym. Wynagrodzenie partnera prywatnego zależy przede wszystkim od rzeczywistego wykorzystania lub faktycznej dostępności przedmiotu partnerstwa publiczno-prywatnego. Partnerem prywatnym może być jedynie przedsiębiorca. Wykluczona zatem zostaje możliwość realizacji przedsięwzięcia przez NGO w formule partnerstwa publiczno-prywatnego w zakresie prowadzonej przez ten podmiot działalności pożytku publicznego.
Podstawa prawna: art. 1 ust. 2 i art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym.

Polecamy