W dniu 15 maja 2005 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy Kodeks karny i ustawy Kodeks karny wykonawczy z dnia 8 października 2004 r., która wprowadza nowe zasady orzekania nawiązek na rzecz instytucji, stowarzyszeń, fundacji lub organizacji społecznych.

Nowe brzmienie uzyskał m.in. art. 47 Kodeksu karnego: 

• § 1. W razie skazania sprawcy za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu albo za inne przestępstwo umyślne, którego skutkiem jest śmierć człowieka, ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, sąd może orzec nawiązkę na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej, wpisanej do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, której podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z ochroną zdrowia, z przeznaczeniem na ten cel.
  
  
• § 2. W razie skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko środowisku, sąd może orzec nawiązkę na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej, wpisanej do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, której podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z ochroną środowiska, z przeznaczeniem na ten cel.
  
  
• § 3. W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 173, 174, 177 lub art. 355, prowadzącego pojazd mechaniczny, jeżeli był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo zbiegł z miejsca zdarzenia, sąd może orzec nawiązkę na rzecz instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej, wpisanej do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, której podstawowym zadaniem lub celem statutowym jest spełnianie świadczeń na cele bezpośrednio związane z udzielaniem pomocy osobom poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych, z przeznaczeniem na ten cel.

zobacz tekst całej ustawy [34 KB]

Organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia  muszą obejmować swoją działalnością terytorium całego kraju. Minister Sprawiedliwości prowadzi wykaz przejdź do>>, do którego wpisane są w/w podmioty. Wpisu do wykazu dokonuje się na wniosek zainteresowanego podmiotu. Wykaz jest publikowany co najmniej raz w roku w formie obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości.

Podmioty wpisane do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, są obowiązane do końca każdego roku kalendarzowego przekazać Ministrowi Sprawiedliwości aktualne informacje o swoich podstawowych zadaniach lub celach statutowych, zaś fundacje, stowarzyszenia oraz organizacje społeczne również informacje o zasięgu działania (art. 196a. § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy).

Jednym z kolejnych obowiązków w/w podmiotów, które w wyniku wykonania prawomocnie orzeczonego środka karnego w postaci nawiązki, otrzymały środki finansowe, jest sporządzenie i przekazywanie Ministrowi Sprawiedliwości rocznych sprawozdań dotyczących wykorzystania tych środków w terminie do dnia 20 lutego roku następującego po roku, w którym je otrzymały, oraz do wyodrębnienia tych środków w ewidencji księgowej (art. 196a. § 2).

Minister Sprawiedliwości może zlecić kontrolę zgodności z prawdziwym stanem danych zawartych w sprawozdaniu, o którym mowa w § 2. Ocenie Ministra Sprawiedliwości podlega również celowość i gospodarność wydatkowania przez te podmioty otrzymanych środków (art. 196a. § 4).

Więcej informacji na temat dokumentów niezbędnych do dokonania wpisu (m.in. wzór wniosku) jak i aktualny wykaz podmiotów można znaleźć na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości przejdź do>>.